Bài 1. Cấu trúc của chất. Sự chuyển thể

Hướng dẫn

Đáp án: B

Hướng dẫn:

Định hướng tư duy

Bước 1. Nhớ lại các nội dung cơ bản của mô hình động học phân tử:

• Chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt.

• Các hạt luôn chuyển động không ngừng.

• Nhiệt độ càng cao thì chuyển động nhiệt của các hạt càng mạnh.

• Giữa các hạt tồn tại cả lực hút và lực đẩy.

Bước 2. Xét từng phương án.

• A sai: Chất không phải là một khối liên tục mà được cấu tạo từ các phân tử, nguyên tử hoặc ion riêng biệt.

• B đúng: Các hạt cấu tạo nên chất luôn chuyển động nhiệt không ngừng.

• C sai: Không chỉ các hạt trong chất khí chuyển động. Trong chất lỏng, các hạt chuyển động hỗn loạn; trong chất rắn, các hạt dao động quanh vị trí cân bằng.

• D sai: Giữa các hạt có cả lực hút và lực đẩy. Loại lực chiếm ưu thế phụ thuộc vào khoảng cách giữa các hạt.

Hướng dẫn

Đáp án: A

Hướng dẫn:

Định hướng tư duy

Bước 1. Phân biệt hai hình thức hóa hơi.

Bước 2. Đối chiếu với yêu cầu của đề bài.

Quá trình xảy ra ở mặt thoáng và có thể diễn ra ở mọi nhiệt độ là bay hơi.

Các phương án còn lại:

• Sôi: xảy ra trong toàn bộ chất lỏng ở nhiệt độ xác định ứng với áp suất xác định.

• Đông đặc: chất chuyển từ thể lỏng sang thể rắn.

• Ngưng kết: chất chuyển trực tiếp từ thể khí sang thể rắn.

Hướng dẫn

Đáp án: C

Hướng dẫn:

Định hướng tư duy

Bước 1. Xác định trạng thái của vật.

Chất rắn kết tinh đang nóng chảy ở áp suất không đổi.

Bước 2. Nhớ tính chất của quá trình nóng chảy.

Trong suốt quá trình nóng chảy của chất rắn kết tinh:

• Chất vẫn nhận năng lượng từ nguồn nhiệt.

• Nhiệt độ của chất không đổi và bằng nhiệt độ nóng chảy.

• Năng lượng cung cấp được dùng để làm suy yếu, phá vỡ một phần liên kết giữa các hạt và làm thay đổi cấu trúc của chất.

Bước 3. Xét các phương án.

• A: Khối lượng của mỗi phân tử không thay đổi, nhưng đây không phải đặc trưng cần xác định của quá trình nóng chảy.

• B: Nội năng của vật tăng vì vật vẫn nhận năng lượng.

• C: Nhiệt độ của vật không đổi trong thời gian nóng chảy.

• D: Khoảng cách giữa các hạt thay đổi khi cấu trúc của chất chuyển từ rắn sang lỏng.

Hướng dẫn

Đáp án: a) Đúng; b) Đúng; c) Sai; d) Đúng

Hướng dẫn:

Ý a: Đúng. Các chất được cấu tạo từ các phân tử, nguyên tử hoặc ion riêng biệt.

Ý b: Đúng. Nhiệt độ càng cao thì mức độ chuyển động nhiệt của các hạt càng mạnh.

Ý c: Sai. Trong chất khí, khoảng cách giữa các hạt rất lớn, lớn hơn nhiều so với trong chất lỏng.

Ý d: Đúng. Chuyển động Brown được gây ra bởi các va chạm không ngừng của các phân tử môi trường.

Hướng dẫn

Đáp án: a) Đúng; b) Sai; c) Đúng; d) Đúng

Hướng dẫn:

Ý a: Đúng. Các hạt trong chất rắn ở rất gần nhau và liên kết mạnh nên chất rắn có hình dạng, thể tích riêng.

Ý b: Sai. Chất lỏng có thể tích riêng nhưng không có hình dạng riêng.

Ý c: Đúng. Chất khí chiếm toàn bộ bình chứa nên không có hình dạng và thể tích riêng.

Ý d: Đúng. Khí chuyển trực tiếp thành rắn là quá trình ngưng kết.

Hướng dẫn

Đáp án: a) Đúng; b) Sai; c) Đúng; d) Sai

Hướng dẫn:

Ý a: Đúng. Khi sôi, các bọt hơi hình thành trong lòng chất lỏng, lớn dần và thoát ra ngoài.

Ý b: Sai. Bay hơi có thể xảy ra ở mọi nhiệt độ.

Ý c: Đúng. Chất rắn kết tinh nóng chảy ở một nhiệt độ xác định.

Ý d: Sai. Trong thời gian nóng chảy, nhiệt độ không đổi.

Hướng dẫn

Trả lời: 3

Hướng dẫn:

Phân tích từng phát biểu

Phát biểu 1: Chất khí dễ nén vì khoảng cách giữa các hạt rất lớn. Đúng.

• Trong chất khí có nhiều khoảng trống giữa các hạt. Khi tác dụng áp lực, khoảng cách giữa các hạt có thể giảm đáng kể.

Phát biểu 2: Chuyển động Brown chứng tỏ các phân tử luôn chuyển động nhiệt hỗn loạn. Đúng.

• Chuyển động hỗn loạn của các hạt nhỏ là kết quả của những va chạm không ngừng từ các phân tử môi trường.

Phát biểu 3: Trong quá trình sôi ở áp suất không đổi, nhiệt độ chất lỏng không đổi. Đúng.

• Khi đang sôi, năng lượng chất lỏng nhận được dùng cho quá trình chuyển từ lỏng sang khí.

Phát biểu 4: Mọi chất rắn đều có nhiệt độ nóng chảy xác định. Sai.

• Chỉ chất rắn kết tinh có nhiệt độ nóng chảy xác định.

• Chất rắn vô định hình mềm dần rồi chuyển sang trạng thái lỏng trong một khoảng nhiệt độ.

Kết luận

Có ba phát biểu đúng là 1, 2 và 3.

Hướng dẫn

Trả lời: 3

Hướng dẫn:

Định hướng tư duy

Xét mức độ liên kết giữa các hạt:

$$rắn>\text{lỏng}>\mathrm{kh}\mathrm{í.}$$Phân tích từng quá trình:

Ba quá trình đầu làm chất chuyển sang trạng thái có lực liên kết yếu hơn.

Hướng dẫn

Trả lời: 2

Hướng dẫn:

Giai đoạn a: Chất vẫn ở thể rắn và được đun nóng đến nhiệt độ nóng chảy.

$$T\text{ t}ă\mathrm{ng}.$$Giai đoạn b: Chất đang nóng chảy.

$$\mathrm{T=}\mathrm{kh}ô\text{ng đổi}.$$Năng lượng cung cấp được dùng cho sự chuyển thể.

Giai đoạn c: Chất đã nóng chảy hoàn toàn và chất lỏng tiếp tục được đun nóng.

$$T\text{ t}ă\mathrm{ng}.$$Kết luận

Nhiệt độ tăng trong hai giai đoạn là a và c.