Bài 14. Bài tập về sóng

Bài 14 là bài luyện tập nên không lặp lại phần yêu cầu cần đạt và lí thuyết đã trình bày ở các bài trước. Nội dung tập trung vào bốn nhóm bài toán chính.

I. DẠNG 1. XÁC ĐỊNH CÁC ĐẠI LƯỢNG ĐẶC TRƯNG CỦA SÓNG

Các hệ thức thường dùng:

$$\mathrm{f=}\frac{1}{T}\text{, v=}\frac{s}{t}\text{, v=λf.}$$

Phương pháp:

• Đổi các đại lượng về đơn vị phù hợp.

• Xác định đại lượng đã biết và đại lượng cần tìm.

• Chọn hệ thức phù hợp.

• Thay số và kiểm tra đơn vị của kết quả.

II. DẠNG 2. KHAI THÁC ĐỒ THỊ SÓNG

Từ đồ thị $\mathrm{u-x}$:

• Đọc biên độ từ trục tung.

• Xác định bước sóng từ khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất cùng trạng thái.

• Sử dụng $\text{v=λf}$ để tính đại lượng còn lại.

Nếu sóng truyền theo chiều dương của trục $\mathrm{Ox}$, phần tử môi trường chuyển động ngược chiều dốc của đường sóng tại điểm đang xét.

Nếu sóng truyền theo chiều âm của trục $\mathrm{Ox}$, phần tử chuyển động cùng chiều dốc của đường sóng.

III. DẠNG 3. GIAO THOA ÁNH SÁNG

Sử dụng các hệ thức:

$$\mathrm{i=}\frac{\mathrm{\lambda D}}{a}\text{, λ=}\frac{\mathrm{ia}}{D}.$$

Nếu khoảng cách giữa $N$ vân liên tiếp là $L$, ta có $\mathrm{i=}\frac{L}{\mathrm{N-1}}$.

Với hai ánh sáng đơn sắc, các vân sáng trùng nhau khi:

$$k_1{\lambda }_1=k_2{\lambda }_2.$$

IV. DẠNG 4. SÓNG DỪNG

Dây có hai đầu cố định

$$\mathrm{L=n}\frac{\lambda }{2}.$$

Dây một đầu cố định, một đầu tự do

$$\mathrm{L=}\left(\text{2n+1}\right)\frac{\lambda }{4}.$$

Phương pháp:

• Xác định điều kiện ở hai đầu.

• Đếm số bó, số nút hoặc số bụng.

• Tính bước sóng.

• Sử dụng $\text{v=λf}$ để tính tốc độ hoặc tần số.